چالش های حقوقی وفرهنگی پخش مستقیم ماهواره ای در قرن بیست ویکم
بخش اول:
حقوق تین الملل عرفی و پخش مستقیم ماهواره ای
گفتار اول:جایگاه عرف در نظام حقوق بین الملل معاصر
قواعد عرفی در بستر زمان جریان یافته واز مجاری معینی تبلور می یابند،وبدین لحاظ پرداختن به حقوق عرفی بدون توجه به روند تاریخی ان هر پژوهش علمی را از همان ابتدا در هاله ای از ابهام قرار داده،واز جامعیت ان خواهدکاست. اما چون «میان ضرورت های اجتماعی ناشی از واقعیت ها وپویایی حقوق رابطه ای ناگسستنی وجود دارد»واین واقعیت ها به سرعت به سوی تحول ودگرگونی گام بر می دارند،نگرش تاریخی ما فقط مدخلی است تا باب بحث اصلی اگاهانه گشوده شود.
با بازگشتی کوتاه به گذشته در می یابیم که«در شکل گیری حقوق بین الملل ،حقوق عرفی نقشی اصلی واولیه داشته،وحتی می توان اذعان داشت که تامدت زمانی بسیار طولانی حقوق بین الملل اصولا دارای ماهیت عرفی بوده است.» گرچه در برخی موارد حقوق قراردادی خاص بر حقوق عرفی عام برتری یافته است ولی معاهدات ذیربط بیشتر به تدوین قواعد عرفی از پیش موجود مبادرت ورزیده ودر صورت فقدان معاهده ،قواعد عرفی مزبور روابط میان کشور هارا رقم می زد.
پخش مستقیم برنامه های ماهواره ای یکی از ان مهم ترین حوزه هاست که تلاش جامعه ی بین المللی برای تمهید فواعد عام قرار دادی در مورد ان هنوز ره به جایی نبرده است.در پس این هیاهو باید توجه داشت که در حقیقت مثل تمام پیشرفت های فنی،پخش مستقیم ماهواره ای متضمن ابعاد مثبت ومنفی بسیاری است.از جمله جنبه های مثبت ان می توان به برنامه های فرهنگی،اموزشی واطلاع رسانی همگانی اشاره کرد.از سوی دیگر امکان سوء استفاده از این فناوری ملت ها را دچار وحشت کرده است؛
مداخله در امور داخلی،تبلیغات سیاسی وتجاری،رقابت اقتصادی غیر منصفانه با سرویس های پخش ملی،تهاجم به اخلاقیات وارزش های ملی،وتجاوز به حقوق مالکیت معنوی،از جمله مواردی هستند که جامعه ی بین المللی رادر مقابل پخش مستقیم ماهواره ای بیمناک ساخته است.
گفتار دوم:پخش مستقیم ماهواره ای وتقابل ان با اصل حاکمیت دولت ها
در جامعه ی بین المللی،دولت ها به لحاظ حقوقی از حاکمیت یکسانی برخوردارند.قطع نظراز تحولاتی که دربستر تاریخ و ضرورت های اجتماعی و مقتضیات زیست بین المللی،در بدو امر حق صلاحیت انحصاری بر قلمرو کشور وافراد واموال موجود در ان را به دولت اعطا«جنبه ایجاب»ودیگران رااز مداخله در امور داخلی ان متع می کند«جنبه سلب».یکی از تجلیات اصل حاکمیت دولت ها،حق رضایت قبلی به پخش برنامه های رادیوـ تلویزیونی فرامرزی برای اشخاصی است که در قلمرو انها زندگی می کنند.اصل حاکمیت به دولت حق می دهد که ازادانه نظام سیاسی،اجتماعی،اقتصادی وفرهنگی خود را برگزیند و توسعه دهد.هم چنین طبق اصل حاکمیت،دولت ها حق دارند به کنترل فعالیت هایی بپردازند که در قلمرو انها روی می دهد.
اصل ازادی پخش رادیویی فرامرزی که بعد از جنگ جهانی اول در حیطه ی حقوق بین الملل تثبیت شد بدون مشکلی عمده به پخش تلویزیونی زمینی تسری یافت. بنابراین انتظار می رفت که پخش مستقیم ماهواده ای نیز تحت شمول چنین اصلی قرارگیرد.ولی گفتگوهایی که در مراجع بین المللی پیرامون پخش مستقیم ماهواره ای اغاز شد نشان داد که در این وادی مسیری پر پیچ وخم پیش روی جامعه ی بین المللی قرار دارد.
واقعیت ان است که اهمیت پخش مستقیم برنامه های ماهواره ای از مدت ها پیش برای جامعه ی بین المللی اشکار شده بود وبه همین سبب کوپیوس به امید ان که بتواند با همسان ساختن مواضع دولت ها در قبال این پدیده،زمینه ی عقد معاهده ی بین المللی را فراهم اورد با تشکیل گروه های کاری ونشست های متعدد،به واقع از هیچ تلاشی دریغ نورزیدند.
ولی به هر حال این نکته که هیچ کشوری نباید به پخش مستقیم ماهواره ای مبادرت ورزد مگر ان که پیشتر اجازه ی کشور های محل دریافت برنامه های ارسالی را تحصیل کرده باشد،مورد تاکید اغلب نمایندگان حاضر در کوپیوس بود.سرانجام دولت های اخیر موفق شدند به لحاظ اکثریت عددی خویش این نکته را در قطعنامه ی92/37 مصوب 10دسامبر 1982 مجمع عمومی بگنجانند.
در حیطه ی پخش مستقیم برنامه های ماهواره ای بین المللی از غنای نسبتا خوبی برخوردار است.گرچه ابتدا فقط چند دولت پیشرفته ی صنعتی در این حوزه جولان می دادند ولی به تدریج برخی ازدیگر کشورهای جهان نیز یاخود به فناوری لازم برای پرتاب ماهواره های پخش مستقیم دست یافتند ویا با تقویت بنیه ی مالی خویش به اجاره ی کانال های ماهواره ای وپخش مستقیم برنامه های تلویزیونی اقدام کرده اند.اغلب این کشورها همان هایی هستند که تا سال 1982 سرسختانه از اصل لزوم کسب رضایت قبلی برای پخش برنامه های ماهواره ای حمایت می کردند.
تا سال 1994 تنها سه سیستم ماهواره ای منطقه ای(اینتل ست،پالاپاواسیاست)در منطقه ی اسیاـ پاسیفیک مورد استفاده قرار می گرفت و تمام ترانسپاندر های انها نیز پر بود.امادر سال بعد پروژه های جدید پرتاب متشکل از ماهواره های«تایکام»و«اپ استار»به اجرا درامدند که حاوی صد ترانسپاندر برای منطقه ی مذکور بود. جالب توجه ان که اتحایه ی بین المللی مخابرات نیز باکثرت درخواست های دولت های اسیایی برای اختصاص جایی در مدار ثابت به ایشان برای استقرار ماهواره های پخش مستقیم روبه رو شده است.وضع دیگر مناطق جغرافیایی جهان وبه ویژه امریکا واروپا از حیث مشارکت گسترده ی دولت ها در پخش مستقیم ماهواره ای نیز حیرت اور است.
در پخش مستقیم برنامه های ماهواره ای از یک سو باید به رویه ی دولت هایی نظر افکند که خود به پخش مستقیم چنین برنامه هایی مبادرت ورزیده اند؛واز سو ی دیگر واکنش دولت هایی را در نظر گرفت که چنین برنامه هایی مستقیما در قلمرو انها دریافت شده است.
در عرصه ی پخش مستقیم برنامه های ماهواره ای ـ از همان زمانی که مذاکرات راجع به این امر در کوپیوس اغاز و تعقیب شدـ حساسیت ها متوجه مواردی بوده که پخش این برنامه ها به لحاظ محتوا ومضمون منافع ملی کشور های دریافت کننده را به مخاطره اندازد.گرچه برخی از دولت ها به اثار و تبعات فرهنگی واجتماعی بعضی برنامه ها معترض بوده،و بعضی دیگر بر زیان های سیاسی و اقتصادی برنامه های خاص تاکید داشته اند ولی به هر حال وجود این وفاق عمومی در جامعه بین المللی کاملا مشهود است که اصولا نفس پخش برنامه های ماهواره ای مورد اعتراض نبوده مگر ان که محتوای برنامه ها برنامه ها برای نظم عمومی و اخلاق حسنه کشورهای محل دریافت تحمل ناپذیر به نظر رسد.بنابراین،تاکید بر لزوم رعایت این استثنائات خود عاملی مثبت در تقویت اصل ازادی پخش مستقیم برنامه های ماهواره ای تلقی می شود.
رویه ی بین المللی گویای این حقیقت است که از سال 1984 به بعد در مورد نفس پخش مستقیم ماهواره ای هیچ اعتراض صریح وموثری در اسناد و مکاتبات دیپپلماتیک دو جانبه و چند جانبه به ثبت نرسیده،وجامعه ی بین المللی در مقابل این واقعیت تمکین کرده است.از این رو دولت های محل دریافت برنامه های ماهواره ای دست کم به لحاظ نفس عمل پخش مستقیم اعتراض موثری به عمل نیاورده اند.این عدم اعتراض که به منزله ی عنصر معنوی عرف است ابتدا در حیطه ی مشروعیت پخش ناخواسته و نشت امواج متبلور شد وسپس به عرصه ی پخش مستقیم تسری یافت.
گفتار سوم:مضمون قاعده ی عرفی ازادی پخش مستقیم ماهواره ای چیست،وقلمرو ان تاکجاست؟
رویه ی دولت ها و سازمان های بین المللی در پرتو تحولات فنی و اجتماعی به این سمت جریان یافته،که هر دولت حق دارد ازادانه به پخش مستقیم و بی واسطه ی برنامه های ماهواره ای تلویزیونی برای مردم کشور های دیگر اقدام کند ودر انجام این امر قانونا مکلف به کسب اجازه از دیگر دولت های ذیربط نیست.
ازادی پخش مستقیم ماهواره ای بالحاظ کردن حقوق و منافع مشروع دولت ها اعمال میشود.اسناد اتخاذی در اتحادیه ی بین المللی مخابرات و سایر نهادهای ذی ربط درپخش مستقیم ماهواره ای گویای این حقیقت اند که«دولت هاضمن این که مدعی حاکمیت بر امواج ارسالی نشده اند، ولی برای احتراز از مداخله در فعالیت های پخش همواره درصدد همکاری وهماهنگی بوده اند.»
بخش دوم
حقوق متقابل مردم و دولت در برابر پخش برنامه های ماهواره ای
معروف است که حقوق بشر امروزی مبتنی بر سه اصل است که«جان لاک»ان را این گونه تقسیم کرده است:حق حیات،حق ازادی و حق مالکیت.
اگرچه امروزه حق ازادی وسعت وعمقی راکه یافته با انچه که شاید مدنظر جان لاک بوده بسیارمتفاوت است،اما بحث وبررسی پیرامون مصادیق این ازادی امروزه از جمله کشمکش های مهمی است که در میان جوامع مختلف مطرح میشود وذهنیت صاحب نظران و دست اندر کاران اجرایی را به خود معطوف ساخته است.در خصوص منشا این ازادی هاو حقوق مردم سه نظریه وجود دارد:
1.نظریه محدودیت:این نظر بر این اساس استوار شده که چون دولت به لحاظ ماهیتی توسعه طلب وستمگر است،رها شدن این پدیده بدون هیچ گونه محدودیت و تعیین حدود موجب پایمال شدن حقوق انسان ها می شود و چه بسا این حقوق در پای مصالح و امیال قدرت به قربانگاه برود.از این رو باید مرز های عملیاتی دولت به گونه ای معین شود تا از تجاوز و دست اندازی بر حریم افراد دور بماند.
2.نظریه مقاومت:در حالی که نظریه ی اول محدودیت را لازمه ی حفظ حقوق فرد می داند،مقاومت محصول نظریه ی دوم است که مردم می توانند بر اساس ان در قبال خود کامگی دولت ها از خود پایداری نشان دهند.این گونه ازادی وجود مطبوعات،اجتماعات،تظاهرات واحزاب رادر بر گرفته است.این گروه با ذکر مواد سی وسه،و سی وپنج از اعلامیه ی حقوق بشر وشهروند فرانسه 1789مقاومت را محصول سایر حقوق دانسته وان را از زمره ی مقدس ترین حقوق و واجب ترین تکالیف می خوانند.
3.نظریه ی مشارکت:این نظریه که برگرفته از نظریه ی«ژان ژاک روسو»وبینش قرارداد اجتماعی وی است شهروندان رادر صورت بندی اراده ی عمومی مشارکت داده که درنهایت به تشکیل نهادهای اداره کننده ی اجتماع منجر شده و تجلی یک اراده ی عام را خواهد داشت تا اراده ی افراد درمقابل ان مطیع باشند.براساس این نظریه،باعنایت به ان که خود شهروندان این اراده ی عمومی را ایجاد کرده اند،دیگر مقاومت در مقابل ان بی فایده خواهد بود.
حال با این پرسش اصلی مواجه هستیم که ایا در مقابل حق بر خورداری از دریافت اطلاعات،شهروندان می توانند حمایت خود را نیز در مقابل برنامه های فاسد و مخرب از دولت متبوع خواستار شوند.به عبادت دیگر جنبه ی سلبی بخش اول این گونه خواهد بود که پس از بعد ایجابی دریافت اطلاعات،جلوگیری از ارسال برنامه های غیر ضرور ویا مخرب نیز از حقوق شهروندان است که انجام ان از سوی دولت متبوع بتواند خواسته شود به تعبیری دیگر شهروندان از دولت متبوع خود بخواهند تا اقداماتی را برای حفظ فرهنگ ومحیط اجتماعی انها اتخاذ نماید که پاره ای از این اقدامات ابعاد بازدارندگی خواهد داشت.
اگر درخواست اجرای اوامر الهی را برای مردم حق می دانیم در نهایت می توان این گونه اظهار نظر کرد که مردم می توانند از دولت بخواهند
تا انها را در مقابل هر برنامه ی مخرب از جمله برنامه های مبتذل ماهواره ای حمایت کند.
این برداشت شاید بتواند در اسناد حقوق بشر نیز جای خود را نشان دهد،چرا که در این اسناد معمولا حق افراد برای حفظ وحمایت از خانواده مورد تاکید قرار گرفته واز طرف دیگر حق امنیت که شامل بببخش های مختلف می شود،نیز منظور شده است.در این صورت اگر شهروندان کشوری احساس کنند کهبنیان خانواده انها که امری لازم الاحترام در اسناد حقوق بشرشناخته شده در معرض تهدید قرار گرفته می تواننداز دولت خود بخواهند تا تدابیر لازم را در جهت حمایت ان اتخاذ کند.
بند ب از ماده ی شانزده اعلامیه ی جهانی حقوق بشر1948 مقرر می دارد:«خانواده رکن طبیعی واساسی اجتماع است و حق دارد از حمایت جامعه و دولت بهره مند شود.»بدیهی است اشخاص حقیقی یا حقوقی یک جامعه می توانند درخواستی دایر بر حمایت از خانواده به دولت ارائه دهند و چنانچه خانواده از رهگذر ارسال برنامه های ماهواره ای در معرض تهدید قرار گیرد این حق برای زیانکاران و یا حتی گروه های اجتماعی سیاسی است تا ازدولت بخواهند تدابیری اندیشیده ودر حمایت از خانواده اقدام نماید.
در ابعاد بین المللی شاید بتوان به مفاد اعلامیه ی سازمان یونسکو اشاره کرد که در15نوامبر1972به تصویب رسید ومقرراتی رادر خصوص پخش برنامه های ماهواره ای مقرر می دارد.
ماده ی اول از این اعلامیه تاکید می کند که چون استفاده از فضای ماورای جو مبتنی بر
حاکمیت حقوق بین الملل است کاربرد ماهواره وبرنامه های ان نیز باید مطابق بااصول و قواعد بین الملل باشد.
سپس در ماده ی دو اعلام می کند که پخش ماهواره ای باید حاکمیت دولت هارا محترم بشمارد.به عبارت دیگر ازادی پخش تا جایی مجاز شمرده شده که حاکمیت دولت هارا خدشه دار نکند؛ضمن ان که در ماده دو عدم تعرض بر حقوق افراد ویا اشخاص غیر دولتی دا از الزامات پخش ماهواده ای تلقی می کند.فراتر از مواد ذکرشده،ماده ی شش در بند دو مقرر می کند که دولت ها اختیار تصمیم گیری نسبت به محتوای برنامه های اموزشی را داراهستند.مفهوم مخالف ان است که در صورت لزوم دولت ها حق ممنوعیت در بخشی از این برنامه هارا دارا هستند.
در انگلستان نیز ازادی بیان وقلمرو ان محدود به حفظ حریم افراد شده و نمی توان به استناد اصل ازادی اطلاع رسانی اقدام به افشای اسرار خصوصی افراد کرد.در انگلستان علاوه بر وضع قوانین متعدد درباره ی تخلفات انجام گرفته از طریق رادیو وتلویزیون ویاماهواره،همواره بر این نکته تاکید شده که اصل ازادی اطلاعات نباید یه گونه ای تفسیر شود که حریم خصوصی افراد رانقض کند و یا موجب هتک حرمت انها شود.در این ارتباط علاوه بر ان که مراجع قضایی می توانند اقدام به رسیدگی واحیانا صدور حکم کنند،مراجع اداری چندی برای نظارت بر امور برنامه های تلویزبونی ورادیویی ایجاد شده اند که از ان جمله می توان به کمیسیون مستقل تلویزیون،کمیسیون شکایات پخش(تلویزیونی)وشورای استاندارهای پخش اشاره داشت.
در کشور ایران قانون اساسی در اصل یک صدو هفتادوپنج باعنایت به اصل ازادی بیان موضوع رادیو و تلویزیون را مطرح کرده ضمن ان
که در دیگر اصول تطابق اقدامات را با شرع مقدس اسلام مورد تاکید قرار داده است.علاوه بر ان در قانون 1373راجع به منع استفاده از انتن های ماهواره ای بر این نکته تاکید شده که به دلیل جلوگیری از فروپاشی کیان خانواده وحفظ شخصیت انسان ممنوعیت راجع به برنامه های غرب ماهواره ای اعمال می شود.
اکنون می توان ادعا کرد که وضع محدودیت بر اصل ازادی اطلاعات از سوی کشورها به عنوان یک قاعده ی عرفی شناخته شده به نحوی که برای حفظ وحمایت از منافع اجتماع خود ودر مواقع ضروری اقدام به وضع مقررات بازدارنده واعمال ان نسبت به جریان ازاد اطلاعات می کنند.
از انچه گذشت این چنین برداشت می شود که دولت صرفا تامین کننده ی رفاه مادی اتباغ خود نیست.بلکه مسئولیت تامین نازهای مغنوی را نیز عهده دار است واز این رهگذر می توان این اختیار را برای دولت قایل شد که بتواند در مواقع لازم اقداماتی را در جهت رشد وکمال شهروندان خود اتخاذ کند.این اقدامات می تواند شامل افعال مثبت و ایجابی باشد مانند تکلیف شهروندان به فراگیری اموزش ونیز شامل افعال سلبی شود مانند منع شهروندان از اعمالی که موجب تزلزل کیان خانواده می شود ویا افعالی که فرهنگ ان جامعه را به زوال ونیستی سوق می دهد .
ضمن انکه بر این موضوع نیز تاکید شد که وجود ممنوعیت واعمال ان از سوی دولت های مختلف امروزه به عنوان یک قاعده ی عرفی تبدیل شده که نه تنها دولت ها با استناد به ان می توانند پخش برنامه های ماهواره ای را در مواردی ممنوع اعلام دارند،بلکه دولت های دیگر نیز نمی توانند این دولت را متهم به نقض حق ازادی اطلاع رسانی مندرج در
اسناد و اعلامیه های حقوق بشر کنند.چراکه وضع این محدودیت ها هم در حقوق داخلی تمام کشور ها پذیرفته شده و هم در مقررات و اسناد بین المللی ناظربرروابط دولت ها در خصوص پخش برنامه های ماهواره ای؛اگرچه ممکن است هنوز اختلاف راجع به مصادیق این ممنوعیت وجود داشته باشد ویادر مواردی برخی دولت هااز ان سوءاستفاده کنند.
بخش سوم:
سازمان بینالمللی ارتباطات راه دور ماهواره ای
اینتل ست به عنوان یک سازمان بین المللی دارای شخصیت حقوقی و بین المللی لازم برای انجام وظایف ودستیابی به اهداف خود است.چه موافقتنامه 1971و چه موافقتنامه ی اصلاحی 2000 صراحتا اشاره به چنین شخصیت حقوقی و بین المللی دارند.به موجب ماده چهار موافقتنامه ی 1971و ماده شش موافقتنامه ی اصلاحی سال 2000:
الف ـ اینتل ست دارای شخصیت حقوقی است واز اهلیت حقوقی لازم برای انجام وظایف و دست یابی به اهدافش برخوردار است.این اهلیت ها عبارت اند از:
1.اهلیت انعقاد موافقتنامه بادولت ها وسازمان های بین المللی؛
2.اهلیت انعقاد قرارداد؛
3.اهلیت طرف دعوای حقوقی ـ قضایی قرار گرفتن؛و
4.اهلیت تحصیل و مالکیت اموال؛
ب ـ هر دولت عضو باید تمامی اقدامات لازم را در چارچوب صلاحیت
خود به منظور لازم الاجرا ساختن مفاد این ماده در حقوق خود،انجام دهد. اینتل ست نیز تاکنون موافقتنامه هایی را با اتحادیه ی بین المللی مخابرات(ITU) و دیگر سازمان های بین المللی از قبیل یوتل ست منعقد کرده است،که اخرین ان به سال 1995 باز می گردد.از سوی دیگر اینتل ست در دیگر سازمان های بین المللی مربوط به ارتباطات راه دور نیز به عنوان ناظر حضور داشته ومشارکت می کند.
تازمانی که اعضای اینتل ست تصمیم به تعیین مقر دیگری برای ان نکرده اند،مقر اینتل ست شهر واشنگتن دی سی است.
در خصوص مصونیت و مزایای اینتل ست و کارگزاران ان نیز بندهای (ب)و(ج)ماده چهارده موافقتنامه سابق و ماده سیزده موافقتنامه اصلاحی مقرراتی راپیش بینی کرده اند که نظر به وجهه تجاری اینتل ست و به ویژه فعالیت های بخش فضایی ان که طبق موافقتناممه ی اخیر به یک«شرکت»مرکب از واحد های خصوصی دولت های عضو واگذار شده،قابل توجه به نظر می رسد.به موجب ماده سیزده:
الف ـ ...
ب ـ اینتل ست و اموال ان در تمامی دولت های عضو در چارچوب فعالیت های اجازه داده شده در این موافقتنامه،از پرداخت هرگونه مالیات بر درامد ملی ومالیات مستقیم ملی بر اموال معاف است.تمامی اعضا متعهد می شوند که با در نظر گرفتن ماهیت خاص سازمان،باتصویب مقررات ذیربط در نظام داخلی خود،تلاش خویش را به منظور اعمال معافیت های بیشتر سازمان و اموال ان از مالیات های مستقیم بردرامد به عمل اورند.
ج ـ هر دولتی به غیر از دولتی که مقر سازمان در ان واقع است مطابق با پروتکل اشاره شده در این بند،ودولت مقر مطابق با موافقتنامه مقر اشاره شده در این بند،باید مصونیت،معافیت و مزایای متناسبی را به سازمان،به کارگزاران ان،به ان دسته از کارمندان انکه در پروتکل و موافقتنامه مقر تعیین شده اند،به اعضا وبه نمایندگان اعضا،اعطا کند.به ویژه هر عضو باید به افراد،به میزان و مواردی که در پروتکل و موافقتنامه ی مقر مذکور در این بند تعیین شده،در ارتباط با اقدامات اتخاذی یا عا عبارت های کتبی وشفاهی که در راه انجام وظایفشان در چارچوب محدودیت های موجود برای ان،ایفای وظیفه می کند،مصونیت ار تعقیب قضایی اعطا کند. دولت مقر سازمان باید در اولین فرصت ممکن یک مموافقتنامههه مقر با اینتل ست که امتیازات،مصونیت ها و مزایای مذکور رادر برگیرد،منعقد کند.
موافقتنامه مقر و پروتکل،مستقل ازاین موافقتنامه هستند...
بخش چهارم:
چشم اندازی به ابعاد فرهنگی واجتماعی حاصل از دریافت مستقیم برنامه های ماهواره ای
هدف اصلی واولیه از تاسیس ماهواره ارائه خدمت ازجنبه های مختلف سیاسی،اقتصادی،فرهنگی وغیره است.ولی متاسفانه برخی ازدولت های سلطه طلب از این پدیده ی فنی در جهت تامین منافع خود سوءاستفاده کرده و می کوشند از طریق ماهواره وبا توسل به نظریه ی ازادی اطلاعات،موجبات سلطه ی فرهنگی،سیاسی،اقتصادی خود را بر کشور های دیگر به ویژه کشور های جهان سوم فراهم کنند.
همین استفاده ی سلطه طلبانه از این پدیده ی فنی،چند سالی است که در ایران فناوری ماهواره را به صورت مشکلی بزرگ به ویژه درزمینه ی فرهنگی در اورده،به گونه ای که مسئولان ودست اندر کاران کشور را وادار به واکنش کرد و سرانجام موجب تصویب قانون ممنوعیت به کارگیری تجهیزات دریافت از ماهواره وایین نامه اجرایی مصوب سال 1373گردید.
ماهواره از محصولات پیشرفته بشری است وبرنامه های منفی ماهواره تمام واقعیت ماهواره نیست.ماهواره امکان ارتباط مختلف جهان را تسریع می کند و به ما امکان می دهد تصاویر دور ترین نقاط جهان را مستقیما مشاهده کنیم و همین طور در زمینه های مختلف زمین شناسی،نقشه برداری،هواشناسی،گفتگوهای تلفنی،تلکس،نمابربه ما یاری می دهد.ماهواره وسیله است که ابنای بشر رابا وجود اختلاف در نژاد،زبان،فرهنگ،نوع حکومت وغیره از احوال واخبار یکدیگر اگاه می کند.امروزه بسیاری از برنامه ها وفیلمهایی که از طریق تلویزین های داخلی پخش وعرضه می شوداز طریق ماهواره ارسال شده اندواین خود حکایت از سودمندی ان دارد.از طریق ماهواره می توان در کوتاه ترین زمان ممکن وبدون نیاز به طی مسافت به دور ترین سرزمین جهان سفر کرد واز اخلاق وعادات مردم ان سوی دنیا مطلع شد واز پدیده های علمی وتاریخی سایر کشور ها اطلاع حاصل کرد.
از پدیده ماهواره می توان در زمینه های مختلف استفاده ی منفی کرد مثلا در زمینه ی اقتصادی وتجاری می توان با تبلیغ کالاهای خارجی،گرایش به استفاده از این کالاها ودر پایان ورشکستگی اقتصاد وتولید داخلی را موجب شد،در زمینه ی نظامی یا سیاسی می توان در زمان جنگ یا بروز اختلاف ها باانجام تبلیغات سیاسی وروانی،هدف های نظامی و سیاسی را دنبال کرد.
ازادی یاممنوعیت استفاده از ماهواره
عده ای با تکیه بر جنبه های منفی ماهواره،از جنبه های مثبت ان چشم پوشی کرده و قایل به ممنوعیت استفاده از ماهواره اند،ولی عده ای دیگر معتقدند که صرف داشتن برنامه های غیر مفید یا ناپسند نباید کل منافع ماهواره را مردد بنماید ووجود برنامه ی انحرافی و یا ضد اخلاقی یا فرهنگی نباید کل واقعیت ماهواره را رد کند؛در این راه باید ضمن جلوگیری از استفاده از برنامه های منفی،امکان استفاد ازابعاد مثبت ماهواره فراهم اید.
واقعیت های اجتماعی جامعه ی فعلی ایران
1.عده ای از صاحبنظران با تکیه بر روحیه ی تسخیر ناپذیر حاکم برملت ایران که به اعتبار برخورداری از غنای حاصل از فرهنگ تملی ـ اسلامی و با استناد به شواهد مسلم تاریخی توان رویارویی بافرهنگ های مهاجم بیگانه رادارا بوده که به طور کوتاه ازاین رویداد به مقاومت فرهنگی تعبیر میکنند،خواسته اند تاثیر ماهواره را ناچیز بشمارند.این گروه استدلال می کنند که در گذشته اقوام وحکومت های بی شماری بر ایران تاخته اند وسال ها وحتی قرن ها کوشیده اند که فرهنگ خود را براین مردم تحمیل کنند اماا سرانجام خود مغلوب فرهنگ اییران شده وبا توشه ای سنگین از دستاورد های فرهنگی این کشور به سرزمین خود بازگشته اند.
ضمن این که منکر واقعیت مذکور نیستیم،ولی معتقدیم این صاحبنظران
راه افراط طی کرده وبه روحیه ی مقاوم و نفوذ ناپذیر ملی بیش از حد متعارف بها داده اند.این گونه خوش باوری ها دست کم در دراز مدت به ضرر ماست وپس از سال ها در اثر کثرت برخورد و اختلاف فرهنگ خودی با رو به تحلیل رفته وبا فرهنگ اسلامی وملی به کلی حذف نمی شود و ریشه ی این فرهنگ از سرزمین ایران قابل خشکاندن نیست.نتیجه اینکه سوابق فرهنگی مادر کنار سایر عوامل می تواند نقش خود را در زمینه ی مبارزه با فرهنگ بیگانه ایفا کند،ولی به تنهایی کافی نیست و پس از مدتی دچار ضعف شده وبه فرهنگ بیگانه میدان می دهد.
2.تکیه بر پیوند های مذهبی مردم و این که باور های مذهبی انان مانع از انحراف اخلاقی می شود موجب شده تا زیان ناشی از برنامه های ماهواره ای چندان خطر ساز جلوه نکند.این گمان،به نظردرست نمی رسد چرا که نخست؛باور های مذهبی مردم ما به ویژه جوانان که نوک تیز تهاجم متوجه انان است،به ان اندازه نیست که تاب مقاومت در برابر ارزش های فرهنگی بیگانه را داشته باشد.دو دیگر ان که؛بر فرض که این باور ها از استواری کافی برخوردار باشد،در دراز مدت همانند ارزش های فرهنگی،رو به تحلیل می رود.
باید به مسئله ی ماهواره عمیقا واز همه جوانب نگریست،برخورد سطحی وشتابزده حتی در کوتاه مدت ثمر بخش نیست.بحث برسر وسیله ی ماهواره نیست بلکه مسئله،نحوه ی استفاده از ماهواره است.مخبر کمیسیون ارشاد وهنر اسلامی در زمان تصویب کلیات طرح ممنوعیت به کارگیری تجهیزات دریافت از ماهواره درگزارش تقدیمی به مجلس،نکته ی فوق را در ابتدا و به خوبی متذکر شد.
بنیان گذاران تصویب قانون ممنوعیت به کارگیری تجهیزات دریافت از ماهواره خود به این نکته اگاه و معترف بوده اند که ماهواره ابزار و وسیله است،و مهم نحوه ی استفاده ازان است ولی متاسفانه در تصویب قانون مزبور،این نکته ی اساسی به بوته ی فراموشی سپرده شد به طوری که مواد قانون مزبور حکایت از مبارزه با وسیله ی ماهواره دارد.برچیدن انتن های ماهواره در حقیقت پاک کردن صورت مسئله است نه حل مسئله،و این نتیجه برخورد سطحی وشتابزده ای است که در طول
تاریخ بارها دامن گیر ما شده واگر در اینده نیز برخورد ها این گونه باشد برای ما مشکل ساز خواهد شد.
مسئله ی ماهواره در کشور ماحادتر از کشور های دیگر است چرا که کشور ما پرچمدار سیاست مبارزه با تهاجم فرهنگی وحفظ فرهنگ وارزش های خودی است وبه عنوان یک کشور اسلامی بیشتر از سایر کشورها به حفظ اصول و ارزش های ملی واسلامی اهمیت می دهد و در برابر سیاست های توسعه طلبانه و تهاجمی بیگانگان ودر راس ان امریکا،موضع گیری کرده و انعطاف نشان نمی دهد.
با توجه به وضعیت فعلی جهان و اهمیت تبلیغات واطلاعات،مانیز باید حساب شده و دقیق عمل کرده واز اتخاذ تصمیم هایی که با واقعیت های اجتماعی فاصله داشته و بیشتر جنبه ی خود فریبی دارد،دوری کنیم.
بخش 5 فرایند جهانی شدن فرهنگ از طریق ماهواره
امروزه، تعبیر و تحول فرهنگها و گسترش ان، سبب ایجاد رابطه ای بسیار تنگاتنگ میان اقوام، دولت ها و در سطح جامعه جهانی، در زمینه های ارتباطی، فرهنگی و اجتماعی شده است. چگونگی این رابطه، میزان ان و تاثیر و تاثر متقابل ایجاد شده، بستگی به ابزار ارتباطی، هدف ها و خواسته های صاحبان ان دارد. در گذشته، ابزار انتقال فرهنگ و دگرگونی کنش اجتماعی، تنها از طریق ارتباط چهره به چهرة (FACE-TO-FACE) فرد با فرد، فرد با جامعه یا جامعه با فرد ممکن می شد. ولی، امروزه شاهدیم که افراد جوامع با فاصله های زیادی که شاید هرگز موفق به دیدار یکدیگر از نزدیک و به طور مستقیم می شود. از الگوی رفتاری یکسانی پیروی می کنند. پدیداورندگان این امر، رسانه های ارتباطی موجود در راس همه، ماهواره است. امروزهف نظام نوین و پیاپی گسترش یابنده ی ماهواره به عنوان ابزاری کارامد در خدمت جهانی شدن فرهنگ غرب قرار گرفته و عاملی تعیین کننده در جهت گسترش و تثبیت جهانی شدن فرهنگ غرب به شمار می رود.
وسایل و ابزارهای فناوری نوین ارتباطی به ویژه ماهواره، معرف گونه ای از فرهنگند ماهواره به طور غیرمستقیم، فرد را با گستره ای از انسان ها اشنا می سازد. کسانی همچون گویندگان برنامه ها، سیاستمداران،ورزشکاران، هنرپیشگان، نویسندگان و....
درعصر ارتباطات ماهواره که از مهم ترین نمودهای فناوری نوین است جهان را به سوی همگونی ارایه ها، چهره ها و سلیقه ها سوق می دهد. امروزه پوشیدن کاپشن،کت وش لوار، تی شرت و... فرهنگی همه پذیر در دنیا شده است. به گونه ای که به پاکردن گیوه با وجود راحتی و درام آن،حرکتی خلاف سلیقه ی اجتماعی که جهت دهنده آن کشورهای غربی اند. محسوب می شود. زیرا کفش های ورزشی و راحتی گوناگون با مارک های کی کرز،نایک، ادیداس و... که به مرتب به وسیله ی ورزشکاران و هنرپیشگان و از طریق فیلم ها و برناممه های ماهواره تلبغ می شوند، جای آن را گرفته است.
ماهواره به عنوان یکی از مهم ترین ابزارهای ارتباط جمعی ما نقش اساسی در تبادل فرهنگی کشورهای جهان ایفا می کند. کشورهای دارای سرمایه و فناوری های نوین ارتباطی، این توانایی را دارند که همه ویژگی های فرهنگی خود را به عنوان ویژگی هی مثبت و مطلوب به سایر کشورها، به ویژه کشورهای در حال توسعه القا کنند.
ماهواره هم در برابر طبیعت و هم در برابر ارزش ها و فرهنگ دیرین و بومی جامعه قرار می گیرد و ترس از نابودی انسان و طبیعت را در ذهن بیدار می کند. ماهواره، از ان جا که از مهم ترین ابزار در پیدایش فرهنگ فراگیر است می بایست بر خرده فرهنگ ها(SUBCUITURES) غالب آید و همه و رخساره ها را جهانی کند. در جهان کنونی، ماهواره، چنان تاثیر قوی و شگفت انگیزی دارد که می توان اسطوره سازی کند و به نمادین ساختن رخساره ها و جلوه های فرهنگی خود بپردازد. ماهواره از طریق برنامه ها و فیلم های گوناگون به رخساره ها و جلوه های یاد شده چهره ای فرا زمینی،فرا انسانی، ازلی و جاودان می بخشد. دنیای پیشرفته ی غرب، و در راس همه آمریکا، به کممک ماهواره و با استفاده از رایانه و خلق جلوه هایی ویژه چهره های سینمایی خود را به شکل الگوهایی مردم پسند، فراگیر و جهان شمول در می آورد. و از سویی، غرب صاحب فناوری گاه چنان به کمک تبلیغات و ابزاری هم چون ماهواره ضد ارزش ها و ارزش و هنجار نشان می دهد که گویی از ابتدا ارزش بوده اند و جامعه بشری در راهی خلاف و خطا گام برمی داشته است. ضد ارزش هایی همچون همجنس بازی و ازدواج دو همجنس از این گونه اند به علاوه چهره های خود را به شکل انسان هایی کامل جلوه می دهد و در این راستا، ابراهام لینکن مظهر عدالت خواهی و دادگستری، چرچیل نماد سیاستمداری کامل و مایکل جکسون، نماینده آزادی و رهایی از جنسیت می شوند بنابراین می توان گفت که ماهواره هم در فرآیند یک سویه فرهنگ پذیری کودکان و هم فرایند دو سویه ی فرهنگ پذیری بزرگسالان تاثیر میگذارد. نقش این وسیله به ویزه هنگامی که با هنر در می آمیزد و از طریق جلوه های ویژه، پیامی غیرمستقیم را ارایه می کند، موثرتر و بیشتر می شود.
درعصر کنونی، کارکرد ماهواره و سایر فناوری های ارتباطی، چالش و برخورد بیشتر فرهنگ ها را پرشتاب تر کرده اند. این امر سبب افزایش تراکم فرهنگی می شود. هر گاه طی فرایند فرهنگ پذیری، عناصر افزوده شده به یک فرهنگ بیش از عناصر طرد شده و نپذیرفته در ان باشد، تراکم فرهنگی پدید می آید. افزایش تراکم فرهنگی، سبب سردرگمی نسل جوان کشورهای در حال توسعه می شود و در نهایت جوانان را به سوی از خود بیگانگی (الینا سیوه) مدگرایی و تقلید از آنچه ماهواره ها، اشاعده می دهند، هدایت می کند. دو نوابر1972، کنفرانس عمومی یونسکو با توجه به اصل حاکمیت کشورها پخش مستقیم و بدون اجازه ی برنامه های تلویزیونی ماهواره ای را نقص کرده است و به ویژه، در مورد پخش تبلیغات بازرگانی، توافق خاصی بین کشورهای پخش کننده ی برنامه های تلویزیونی ماهواره ای و کشورهای دریافت کننده پیام، لازم شمرده است.
ماهواره ها، دارای یک تاثیر مشترک هستند: آنها دامنه ی پذیرش را گسترش می دهند، در حالی که دامنه ی با برخورد را محدود می سازند. انبوه مخاطبان تا در به نشان دادن واکنشی مستقیم علیه این موج های قوی تبلیغاتی نیستند، امروزه، ماهواره ها قابلیت اداره و مهار هم زمان مکان ها و جمعیت های غیر معمول را دارند. هیچ میزانی از سخنوری چنین تاثیری را بر طرف نمی سازد.
انسان های کنونی، با حضور این نهادهای رسانه ای به دنیا می ایند و اندیشه و کنش خویش را ناخودآگاه با انها هم گام می کنند. در حقیقت این نهادها، هنجارها و ارزش های عصر جدید را می سازند و به دیگر سخن ،فرهنگ نو را پدید می آورند. به این ترتیب با ایجاد و کنترل این نهادها، بنا به خواست و تمایل صاحبان فناوری، انسان دنیای صنعتی قابل پیش بینی نرود و در نتیجه قابل کنترل تر خواهد بود.
چالش های ارتباطات ماهواره ای در قرن بیست و یکم
مقررات ناظر بر ماهواره ها دیگر حوزه ی انحصاری حقوق فضا نیست به گونه ای که حتی می توان بر ان بود که حقوق فضا نقش اندکی در توسعه چهارچوب مقرراتی که استفاده از فضای ماورای جو در نزدیکی زمین را سازماندهی خواهد کرد، بازی میکند.
فردا، یعنی ظرف چند سال صدها ماهواره ی تجاری همچون سفینه ی فضایی جنگ ستارگان و پیشتازان فضا در اطراف زمین خواهند چرخید و این امر نتایج بی شماری در پی دارد. در حال حاضر، کسب سریع مجوز از سوی سازمان تله دیسک شاهدی بر این امر است که کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا به شدت به دنبال کسب دو هدف است.
الف)صدور مجوز برای سیستم های آمریکایی
ب)کنترل یا به تاخیر انداختن ورود گردانندگان غیر امریکایی به خاک ایالات متحد
در عرصه مقررات ارتباطات ماهواره ای همانند سایر حوزه های فعالیت های فضایی، اگر نهاد قاعده گازر مالی عملا سلطه کامل داشته و خود مختار باشد تنها منجر به تقویت رقابت منطقه ای و تشدید تنش های سیاسی بین المللی بی فایده می شود. ارتباطات ماهواره ای نزدیک سطح زمین، عامل حیاتی فعالیتهای جدید در مدارهای نزدیک زمین است و در استانه دوییدن همچون قارچ هستند. باید برای این ارتباطات، مقررات جدیدف کافی و معتبر بین المللی تهیه و تدوین کرد، نه مقرراتی ملی که مورد پذیرش بین المللی قرار گرفته باشد.
حقوق فضای ماورای جو از حقوق بین الملل و یک سلسله معاهدات خاص حقوق فضا تشکل یافته است. در ظرف بیست سال گذشته چیزی به ساختار حقوقی اولیه عصر فضا از نظر انعقاد معاهدات چند جانبه گسترده افزوده نشده است.
دو اصل حقوق بین الملل از سوی جامعه بین المللی پذیرفته شده است.
1-ماهواره ها می توانند بر فراز سرزمین های ملی پرواز کنند.
2-فقدان تحدید حدود حقوقی بین هوا و فضا در فضا با فشاری رو به تزاید و باور نکردنیف اسناد همکاری بین المللی موجود در فضای ماورای جو به ویژه در زمینه ارتباطات ماهواره ای در طرف پنج تا ده سال گذشته چهره ای منفی و ضد ارزش پیدا کرده است. ایالات متحد به منظور هدایت صنعت فضایی نظامی خود به سمت فعالیتهای فضایی تجاری، پیوسته و مرتبا احساس همکاری در عمیات ماهواره ای بین المللی را به منظور دستیابی به رویه ای کاملا رقابتی تضعیف کرده است. تغییر مسیر از همکاری به رقابت که ظاهرا از سوی تمامی دولت ها پذیرفته شده و موافقت نامه فوریه 1997 سازمان جهانی تجارت، به عنوان یک سند حقوقی ماورای جو محسوب می شود. فعالیت های مربوط به سنجش از راه دور (ماهواره) آزمونی برای روند جدید در زمینه فعالیت های ماورای جو محسوب می شود.
نحوه ی توزیع قدرت براساس معاهدات و عهد نامه های مربوط به حقوق فضا به گونه ای بوده که حاکمیت دولت های متعلق به بلوک سیاسی مقابل تامین شود و آنها بتوانند تمامی حرکت های طرف مقابل را زیر نظر گیرند. این قیمتی بود که برای حفظ صلح وروند آهسته ایجاد محیط حقوقی معقول و کارامد مربوط به فضا بایستی پرداخت می شد.
حقوق و مقررات فضا نباید در جهت منافع انحصاری گروهی خاص که پشت منافع کلی خیالی (جامعه جهانی) پنهان شده اند، شکل گیرد. توسعه اقتصادی کشورهای در حال توسعه تبدیل به اولویت شده است و بر ملاحضات قدیمی و پنهان برتری جهانی، پیش می گیرد. آنچه که برای دولت های بزرگ مناسب است، الزاما برای دولت های کوچک تر مناسب نیست. اگر حقوق فضا به واقع بخواهد گسترش فعالیتهای ماورای جو را به نفع بشریت ساماندهی کند، باید براساس اصل مشارکت همگان پایه ریزی شود و قواعد آن به نحوی تنظیم شود که امکان انتقال مجاز فناوری و ثروت را براساس اصولی که آزادانه به آنها رضایت داده شده، فراهم سازد.
سومین کنفرانس حقوق فضا (1999): ضرورت توسعه و تحول حقوق بین الملل فضایی در هزاره ی سوم از نظر فناوری ارتباطات مسائل و موضوع های بحث انگیزی مطرح شده اند به طوری که نخست: یک تقسیم بندی جدیدی از نظر فقیر و غنی به خاطر میزان دسترسی و اطلاعات در اختیار کشورهای جهان در حال شکل گیری است و فاصله ی کشورهای برخوردار از فناوری ارتباطات فضایی با کشورهایی که فاقد این فناوری هستند هر ثانیه بیشتر می شود.
دو دیگر: استفاده ی روز افزون بعضی کشورها از پدیده بخش مستقیم برنامه های تلویزیونی ماهواره ای بدون این که جامعه ی جهانی حتی تعریف و با حد مرزی از نظر نفس بخش و محتوای برنامه های اسارلی برای کشورهای فرستنده و گیرنده برنامه های مذکور ارائه و تعیین کرده باشد، زمزمه ی ایجاد مشکلاتی را در اینده به صدا در اورده است، که خود دلیل روشنی از نارکار آمدی معاهدات، بیانیه ها و ثطعنامه های مصوب مجمع عمومی سازمان ملل متحد و ضرورت اصلاح و تجدید نظر فوری انهاست.
سوم آنکه: جامعه جهانی هنوز نتوانسته است مفهوم در استفاده ی صلح آمیز از فضای ماورای جو را در قلمرو ارتباطات فضایی و ماهواره ای به نحو روشن و قابل قبول تبیین کنند. جامعه جهانی به این نتیجه رسیده است که نظام و وضعیت ارتباطات ماهواره ای جدیدی باید جایگزین سیستم فعلی شود. زیرا سیستم فعلی اگر چه دارای آثار مثبتی است اما شکاف بین کشورهای دنیا را بیشتر کرده است. به هر حال کشورهایی که از نظر در اختیار داشتن فناوری اطلاعاتی ماهواره ای فقیر محسوب می شوند باید ابتدا زمینه های قانونی و قضایی ملی خود را برای سرمایه گذاری مشارکت و دسترسی به اطلاعات ماهواره ای فراهم سازند تا از انحصار این فناوری وی ک طرفه ای شدن آن در دادوستد جهانی اطلاعات جلوگیری کنند. برکسی پوشیده نیست که حقوق بین الملل فضایی به وسیله سازمان ملل متحد و از طریق کمیته استفاده صلح جویانه از فضایی ماورای جو ان سازمان موسوم به کوپیوس بخ خصوص زیر کمیته حقوقی آن توسعه یافته است. به طوری که فالیت های دولت ها در چارچ.ب فعالیت های کوپیوس و کمیته های آن مبین میزان اهمیت کوپیوس در جذب همکاری بین المللی دولت ها برای توسعه ی حقوق بین الملل فضایی است.
علاوه بر کوپیوس، سازمان های بین الدولی دیگر به خصوص بعضی از سازمان های تحت پوشش سازمان ملل متحد نیز در خصوص تدوین رژیم حقوقی بین المللی حاکم ب فعالیت های فضایی در حال فعالیت اند. این سازمان ها در کنفرانس سوم حقوق فضا اقدام به ارائه ی گزارش عملکرد خود کردند.
در کنفرانس سوم حقوق فضا برای برآوردن هر چه بیشتر همکاری بین المللی برای توسعه حقوق بین الملل فضایی بیان شد که نباید نقش معاهدات و قراردادهای دو یا چند جانبه را که که متضمن تاسیس و فعالیت سازمان ها و موسسات بین المللی و منطقه ای فضایی است، را نادیده گرفت.
نمایندگان و حقوق دانان کشورهای در حال توسعه که عمدتا از کشورهای فاقد فناوری فضایی حتی در حد ابتدایی آن اند به خود آیند که اکنون که بحث قانونمند کردن فعالیت های فضایی و تجدید نظر در اسناد حقوقی بین المللی وجود به میان آمده است. با درایت و اینده نگری و رایزنی های مناسب نگذارند همانند بسیاری از موضوع های حقوق بین الملل، رژیم حقوق بین الملل فضایی در جهت عکس منافع فضای انها تدوین شود نت منافع فضا فقط برای کشورهای دارای فناوری فضایی بوده و تاوان سنگین آن را کشورهای در حال توسعه بپردازند و یا قانونمند کردن فعالیتهای فضایی در حقیقت محدود کردن کشورهای در حال توسعه که به فکر پژوهش ها و فعالیت های فضایی افتاده اند محدود کردن کشورهای در حال توسعه که به فکر پژوهش ها و فعالیت های فضایی افتاده اند نباشد، زیرا کشورهای دارای فناوری فضایی تا به حال به استناد «آزاد بودن فعالیت های صلح آمیزدار فضای ماورای جو» و سایر ترفندهای حقوقی هر آنچه خواسته اند انجام داده اند.« صیانت از منابع محدود فضای ماورای جو» «ضرورت همکاری بین المللی در زمینه ی فعالیت ها و کاوش های فضایی» «تعلق فضا به تمامی بشریت و تعلق منافع آن برای همه ی انسان ها» «در حفظ و صلح و امنیت بین المللی و جلوگیری از هر گونه منازعه و جنگ احتمالی» «جلوگیری از نابودی تاسیسات و ماهواره های فعال در فضای ماورای جو» و دلایل متعدد دیگر، موضوع قانونمند کردن فعالیت ها وجنبه های مختلف امور فضایی را در آستانه ی درود به هزاره ی سوم میلادی بیش از پیش ضروری کرده است. اقدات دولت جمهوری اسلامی ایران باید از حالت انعالی و دنباله روی در مسائل و موضوع های مربوط به حقوق بین الملل قضایی که در نشست ها و کنفرانس های بین المللی مطرح می شود خارج شود و با استفاده از حقوقدانانی که در این خصوص صاحب نظرند نقش فعال تری را در این خصوص در مجامع بین المللی ایفا کنند.