روابط عمومی - ارتباطات

مقدمه

یکی از نقش­های برجسته رادیو و تلویزیون و روزنامه اطلاع­رسانی است و تولید و انتشار خبر در دایره این نقش قرار می­گیرد، انتشار اخبار به لحاظ تأثیر بنیادی در جامعه و اثربخشی آن بر مخاطب در دنیای امروز بسیار با اهمیت تلقی می­شود.

خبررسانی به فعالیت­های رسانه جهت می­دهد و بستر مناسبی برای انجام فعالیت­های آن فراهم می­کند.

کسب خبر در تمام جوامع به عنوان یک نیاز روزمره و دایمی است و شکل سنتی آن نیز در همه نسل­ها و عصرها وجود داشته و همیشه نیازی واقعی برای تمام اقشار بوده است.

امروز وسایل ارتباط جمعی جزء لاینفک زندگی شده و نقش آنها در زندگی فردی و اجتماعی انسان­ها و جوامع انکارناپذیر است. رشد و پیشرفت ملت­ها و همچنین عقب­ماندگی آنان به میزان گسترده­ای وابسته به این امر است و اغراق­آمیز نیست اگر گفته شود که ارتباطات از جمله شاخص­های مهم توسعه هر کشور است و برخورداری کشورها از وسایل ارتباط جمعی و فن­آوری ارتباطی می­تواند بیانگر توسعه یا توسعه نیافتگی آن کشور محسوب شود.

قدرت سحرآمیز وسایل ارتباطی در انتقال حیرت­آور اطلاعات و داده­های اطلاعاتی و توزیع آنها در گستره زمین و ایجاد ارتباط مستمر در فضا و زمین بر اهمیت و نقش کلیدی آنها در عصر کنونی صحه گذاشته است، به طوری که «بسیاری از جامعه­شناسان ارتباط جمعی معترف­اند که وسایل ارتباطی، به خصوص رسانه­های همگانی، تأثیری سیاسی، اقتصادی، زیبایی­شناسی، روانی، اخلاقی، قومی و اجتماعی، آنچنان برجسته است که هیچ گوشه­ای از وجود جسمی و روانی انسان را دست نخورده به حال خود رها نمی­کند و بالاخره رسانه­ها در پیدایش عادات تازه تکوین فرهنگی جهانی، تغییر در رفتار و خلق و خوی انسان­ها، کوچک شده کره زمین و همسایه شدن با ملل دوردست سهمی بزرگ بر عهده دارند.

مفاهیم خبر

«در طول تاریخ، افراد بشر همواره در پی بهبود توانایی خویش برای دریافت و جذب اطلاعات درباره محیط پیرامون خود و افزایش سرعت، وضوح و تنوع در انتقال اطلاعات بوده­اند»، «ارتباطات نوین از اختراع چاپ آغاز می­شود، فنی که در چین در قرن هشتم میلادی و در اروپا در قرن پانزدهم به وجود آمد این امکان را به وجود آورد که تعداد زیادی از نسخه­های یک کتاب بدون توسل به جریان پرزحمت نسخه­برداری دستی تهیه شود. در قرن هفدهم به دنبال کتاب، جزوه و سپس روزنامه پدید آمد». اختراع رادیو در نخستین دهه قرن بیستم انقلابی بزرگ بود. برخلاف مطبوعات، رادیو نیازمند عامه باسواد نبود و اجباری هم نداشت که برای رساندن پیام به مخاطبان به حمل و نقل زمینی متکی باشد. در روزهای نخست، رادیو به ویژه یک وسیله سرگرمی بود، اما رهبران سیاسی به زودی مزایای صحبت مستقیم با مردم را از طریق آن کشف کردند. در دهه سی شاخه تازه­ای از روزنامه­نگاری- پخش خبر- موجودیت یافت.

تعریف خبر

در زیر چند تعریف از خبر ارائه شده است:

• خبر، گزارشی عینی از واقعیت­هاست که دارای یک یا چند ارزش خبری بوده و احتمالاً تحت تأثیر عوامل درون­سازمانی و برون­سازمانی شکل گرفته است ]محسنیان­راد مهدی، روشهای مصاحبه خبری، 13[.
• خبر، انتشار منظم جریان وقایع و آگاهی­ها و دانش­های انسانی و نقل عقاید و افکار عمومی است. ]شکرخواه یونس، خبر 5[
• خبر، اعلام و بیان وقایع جالب زندگی اجتماعی و نقل عقاید و افکار عمومی است.]همان­جا، 5[
• خبر، گزارش بی­طرفانه، دقیق و در عین حال صحیح و عینی از یک رویداد است.

عناصر خبر

عناصر خبر در واقع ستون­های اصلی­ای است که خبر بر آنها استوار می­شود و اسکلت خبر را تشکیل می­دهند. تعداد آنها شش عنصر است که سه عنصر با «کـ» و سه عنصر آنها با «چـ» آغاز می­شوند. دادن جواب مناسب به این شش عنص و شفاف کردن آنها در عناصر خبر به این شرح است:

1- کجا

2- که (چه کسی)

3- کی (چه وقت)

4- چه (چه چیزی)

5- چرا

6- چگونه (چطور)

ساختار خبر

هر خبر مکتوب از نظر ساختاری از چهار بخش اساسی تشکیل شده است:

1- تیتر خبر

2- لید خبر

3- متن خبر

4- بگراند خبر

تیتر خبر

انتخاب تیتر در گزینش خبرها برای سردبیران اهمیت فراوانی دارد و هرچقدر تیتر استحکام بیشتری داشته باشد، کار سردبیران را آسان می­کند و بهره­وری زمان را افزایش می­دهد.

لید خبر

مهم­ترین پاراگراف هر خبر و احتمالاً هر نوع گزارش دیگر، پاراگراف اول است. این پاراگراف لید خوانده می­شود (لید معمولاً از یک سطر تشکیل می­شود، ولی در صورت لزوم می­تواند طولانی­تر شود).

متن خبر

پس از انتخاب لید که معمولاً از بین مطالب مهم خبری انتخاب می­شود، نوبت به نوشتن متن خبر می­رسد، متن خبر از بین مطالب تازه خبر طوری انتخاب می­شود که:

اولاً پاراگراف­های انتخاب شده بیان­کننده بخش اهم مطالب رویداد باشد.

ثانیاً پاراگراف­ها حتی­الامکان باید کوتاه و از 2 سطر تجاوز نکنند، زیرا در رسانه­های دیداری و شنیداری امکان مراجعه به متن مکتوب خبر برای مخاطب وجود ندارد و از این رو قادر به درک جمله­های طولانی نیست.

متن خبر نباید طولانی باشد و براساس ارزش­های خبری ممکن است حدود 45 ثانیه یا کمی بیشتر باشد.

بگراند خبر

بگراند خبر به قسمت انتهایی خبر می­گویند که معمولاً یک یا دو پاراگراف است و از بین مطالب آرشیوی و مرتبط با موضوع خبر انتخاب می­شو و سابقه موضوع خبر را بیان می­کند. این مطلب تکمیل­کننده خبر است و اطلاعات مکمل خبر را در اختیار مخاطب قرار می­دهد.

منبع: گرگان- واحد مرکزی خبر، چهارشنبه 6/5/1378 شماره 125

سبک­های تنظیم خبر

1- سبک هرم وارونه

«در سبک هرم وارونه قاعده هرم حاوی جذاب­ترین و در بسیاری از مواقع حاوی مهم­ترین بخش خبر است و نوک آن، بخش انتهایی، حاوی بی­اهمیت­ترین بخش­های خبر است. در واقع در سبک هرم وارونه مطالب باتوجه به میزان اهمیت آنها از بالا به پایین تنظیم می­شوند». ]همان­جا، 33[

محاسن سبک هرم وارونه

1- چون خبر براساس اولویت­ها و مطالب مهم دسته­بندی شده است، مخاطب به راحتی تصمیم می­گیرد که به ادامه خبر توجه یا از آن صرف­نظر کند.

2- آسان بودن تنظیم برای خبرنگار

3- سهولت در انتخاب برای سردبیران پخش

4- نخستین جمله خبر را می­­توان به عنوان خلاصه خبر استفاده کرد.

نگارش خبر رادیو و تلویزیون

خبر رادیو و تلویزیون مانند یک نوشتار نیست که آن را یک نفر تهیه کند، بلکه یک گروه آن را تهیه می­کنند و بین خبر مکتوب با خبر رادیو و تلویزیون نیز، تفاوت­های وجود دارد. خبر مکتوب یک رویداد، معمولاً مفصل­تر از خبر رادیویی آن و خبر رادیویی­اش مفصل­تر از خبر تلویزیونی است.

در واقع در خبر مکتوب، خبرنگار برای بیان عواطف و احساسات و واقعیات صحنه رویداد باید، توضیح مفصل­تری دهد و توصیف بیشتری بکند. مثلاً در یک صحنه تصادف می­نویسد که صدای ضجه و ناله کودکان و نوجوانان بلند شده بود، صدای آژیر آمبولانس­ها و سروصدای مردم به طور ممتد به گوش می­رسید...، در حالی که در خبر رادیو نیازی به بیان این موارد نیست و صدای آنها شنیده می­شود. در خبر تلویزیونی نیز مخاطب از منظر دوربین شاهد عینی واقعه است و توضیح کمتری نیاز دارد.

مهارت­های نگارش خبر

نگارش خبر توانایی­ها و مهارت­های ویژه­ای دارد که توجه به آنها ضروری است:

1- تسلط بر موضوع خبر

2- آشنایی با فنون خبری

3- تندنویسی

4 درست­نویسی

5- روان­نویسی

6- ساده­نویسی

7- خلاصه­نویسی

8- به گزینی کلمات و عبارات

9- گزینش مناسب اطلاعات

10- تعیین حجم مناسب اطلاعات

11- نوشتن آمار و ارقام

تعریف خبرنگار

«فردی است که با استفاده از منابع خبری، وظیفه تهیه گزارش (مکتوب، صوتی و تصویری) کامل و جامع و قابل پخش از یک واقعه را به عهده دارد». ]نظام حقوق و دستمزد صدا و سیما، 214[

ویژگی­های خبرنگار

1- مناسب بودن تُن و لحن صدا

2- جذاب بودن چهره و قیافه

3- قدرت بیان

4- توانایی نگارش

5- تسلط به زبان معیار

6- آشنایی با مهارت­های ارتباطی

7- تندنویسی

8- آگاهی سیاسی، اجتماعی و فرهنگی

9- آشنایی با مسائل بین­المللی

10- تحصیلات دانشگاهی مناسب

11- آشنایی با یک زبان بین­المللی

12- هوش و درک بالا

13- جسم و روان سالم

14- توانایی استفاده از تجهیزات خبر

گروه­های خبرنگاری

در عصر حاضر- موسوم به عصر ارتباطات- دامنه دانش و اطلاعات بشری بسیار گسترده است و امکان آگاهی از تمام آنها برای هیچ فردی میسر نیست؛ از این رو برای شناخت و تسلط زیاد خبرنگاران بر امور خبری، گروه­های متعدد خبرنگاری در رسانه­ها تشکیل شده است.

مزایای حوزه­بندی

1- آشنایی خوب خبرنگار با ویژگی­های حوزه خبری

2- تهیه آرشیو شخصی از اطلاعات حوزه خبری

3- آشنایی خبرنگار با محیط حوزه و مسئولان و شرح وظایف آنها

4- آشنایی با خلق­وخوی مدیران

5- آشنایی با راه­کارهای ارتباط با هر فرد مسئول

آفات حوزه­بندی

1- خبرنگار عامل حوزه خبری می­شود.

2- خبرنگار به خبرنویس تبدیل می­شود.

3- از نوآوری در خبر کاسته می­شود.

4- با مسائل حوزه، انتقادی برخورد نمی­شود.

تحریریه تولید خبر

تحریریه تولید خبر، مکان دریافت خبرهای داخلی و خرجی و در طول شبانه­روز فعال است و وظیفه آماده کردن خبر را به عهده دارد. در هر نوبت کاری تحریریه، یک سردبیر، چند نفر دبیر خبر و تعدادی کارمند خبری انجام وظیفه می­کنند. اخبا تهیه شده از سوی منابع داخلی و خارجی، ابتدا به تحریریه تولید خبر وارد می­شود. در واقع خبرها مفصل­تر تنظیم می­شوند تا برای مخاطبان روزنامه­های طرف قرارداد رسانه نیز که از طریق خواندن در جریان خبرها قرار می­گیرند قابل استفاده باشد و در عین حال این گونه خبرها برای تحریریه خبر رادیو و تلویزیون نیز ارسال می­شود.

تحریریه خبر معمولاً در هر رسانه دو بخش داخلی و خارجی دارد.

الف- تحریریه اخبار داخلی

تحریریه اخبار داخلی، کلیه اخبار داخلی ارسال شده از منابع خبری را دریافت می­کند و دبیران خبر با نظر سردبیر آنها را برای پخش خبر مطبوعات یا سایر کاربران آماده می­کنند. عمده وظایف سردبیری تحریریه خبر به این شرح است:

1- تعیین رئوس کلی تنظیم خبر و فنون خبری

2- تشخیص مفید بودن خبر برای بخش­های خبری متناسب با منافع ملی

3- نظارت بر انتخاب تیتر، لید، ساختار، ترکیب و شیرازه خبر

4- چگونگی جرح و تعدیل خبر و نگارش آن براساس سیاست­های رایج خبری

5- تشخیص کمبودهای خبر و دستور رفع آنها

6- کنترل نظارت نهایی خبرها پس از آماده کردن آنها از سوی دبیران خبر

7- تعیین اولویت­های خبرها براساس ارسال به پش

8- دسته­بندی اخبار از لحاظ ساختاری، موضوعی و کاربران آنها

9- دستور نوشتن اصلاحیه برای اخباری که غلط مخابره شده­اند.

تحریریه خبر پس از دریافت خبرها به سه شیوه ساختاری عمل می­کند:

1- ساختار اصلی خبر به همان شکلی که دریافت شده است حفظ و کمی اصلاحات انجام می­شود.

2- خبر دریافتی بدون تغییر ساختار و اصلاح به پخش ارسال می­شود.

3- خبر پس از تغییر ساختار و تنظیم مجدد به پخش ارسال می­شود.

تقسیم­بندی خبرها

خبرها از لحاظ موضوع، اهمیت، شیوه ارسال و استفاده­کنندگان از آنها به طبقات مختلفی تقسیم می­شوند.

الف- موضوع

1- سیاسی

2- اقتصادی

3- اجتماعی

4- علمی، فرهنگی و هنری

5- ورزشی

6- حوادث

ب- ساختاری

1- قابل پخش

2- مطبوعاتی

3- ویژه

4- بی ارزش (غیر قابل پخش)

5- محلی

ج- اهمیت

1- درجه یک

2- درجه دو

3- درجه سه

د- سرعت انتقال

1- خیلی فوری

2- فوری

3- عادی

ب- تحریریه اخبار خارجی

تحریریه اخبار خارجی نیز مجموعه­ای از دبیران و مترجمان را در اختیار دارد. در این تحریریه، اخبار خبرگزاری­های بین­المللی با زبان­های مختلف و اخبار نمایندگی­ها رادیو و تلویزیون در خارج از کشور دریافت می­شوند.

خبریابی از جمله کارهای بسیار تعیین­کننده در تولید خبر است و یافتن سوژه جذاب و جالب، به توانایی­ها و فکرهای خلاق نیاز دارد و افراد حاذق، مجرب و خلاق قادر به ارائه سوژه جذاب هستند.

1- حالت برون­زا

هر موضوع خبری که خارج از دایره رسانه و از طریق دیگر منابع خبر طرح شود، حالت برون­زا دارد.

در طرح این گونه خبرها سازمان­ها، ادارات، نهادها، منابع مردمی و دیگر منابع خارج از دایره رسانه نقش دارند.

2- حالت درون­زا

هر موضوع خبری که از سوی دست­اندرکاران رسانه، یعنی مدیران خبر، سردبیران و خبرنگاران و سایر منابع داخل رسانه طرح شود، درون­زاست. نظر به این که فعالیت­ها خبری رسانه­ها هر روز ابعاد بیشتری می­­یابد و شبکه­های خبری و رادیویی و تلویزیونی شبانه­روز به تهیه و انتشار خبر مشغول­اند.

انتخاب سوژه خبر به دلایل و بهانه­های مختلف انجام می­شود:

1- مناسبت­های مختلف ملی و بین­المللی

2- ضرورت و مقتضیات جامعه

3- اهمیت زمانی و مکانی موضوع

4- فراگیری موضوع

5- نیازهای رسانه و مخاطبان

منابع خبری

هر خبر منبع و سرآغازی دارد که به شیوه­های مختلف به خبرنگار منتقل می­شود. مبادی ورودی خبر و انتقال آن به خبرنگار را منبع خبر گویند. منابع خبری رسانه­ها متعدد و به این شرح هستند:

1- خبرنگاران

2- سردبیران

3- مدیران خبر

4- رسانه­ها

5- سازمان­ها، ادارات و نهادها

6- بانک اطلاعات

7- روابط عمومی

8- مردم

ساختا خبر تلویزیون

ویژگی­های ساختار خبر تلویزیون عبارت است از:

1- هدفمندی، جامع­نگری و وحدت موضوع

2- پلاتو (ابتدایی، میانی، انتهایی)

3- گفتار متن خبر

4- مصاحبه (کارشناس، مسئول، شاهدان و مردم)

5- جلوه­های صوتی (صدای محیط، افکت، موزیک، سرود و...)

6- جلوه­های تصویری (گرافیک، تصاویر رایانه­ای، اسلاید و...)

7- انسجام تصویر و صدا

8- پرداخت تکنیکی خبر

9- مدت خبر

1- هدفمندی، جامع­­نگری و وحدت موضوع

موضوع و سوژه خبر براساس یک واقعیت تعیین می­شود. انتخاب سوژه، تحقیق درباره آن و جمع­آوری اطلاعات ناسب دقت زیادی نیاز دارد. در گزارش خبری، موضوع خبر دامنه گسترده­ای دارد و محورهای متعددی را در خبر می­توان پررنگ کرد. ابتدا باید تعیین کرد چه محورهایی در خبر جنبه اساسی دارد و از سایر محورها بااهمیت­تر است. گزارشگر و سایر اعضای گروه خبری باید در یک حرکت هماهنگ بر محورهای مهم تأکید کنند.

برای درک شفاف موضوع خبر، ضرورت دارد دامنه موضوع بسیار محدود شود تا گزارشگر بتواند با دید عمیق طرح موضوع کند.

موضوع خبر می­تواند به مثابه موضوع یک داستان باشد و در واقع خبر باید روایت یک داستان باشد و سناریو نیز داشته باشد، در این صورت خبرنگار می­تواند مخاطب را با خود همراه کند و به درون فضا ببرد. موضوع واحد به خبر انسجام و شیرازه می­بخشد، درک آن را آسان می­کند و دقت و توجه را بالا می­­برد.

2- پلاتو

به بخشی از خبر تلویزیون گفته می­شود که خبرنگار با قرار گرفتن مقابل دوربین با مخاطب ارتباط برقرار و نکته مهمی را بیان می­کند. پلاتو در بعضی از خبرها نقش محوری دارد. همه از بیان پلاتو این است که مخاطب را به صحنه رویداد ببرد تا او بتواند کمّ و کیف گزارش را ببیند.

لحن بیان پلاتو نیز مهم است. این لحن، بیانگر احساس خبرنگار از صحنه رویداد نیز به شمار می­رود. مطلب پلاتو معمولاً بخشی از گزارش است که خبرنگار آن را مهم دانسته و قصد دارد آن را برای مخاطبان، برجسته نمایش دهد. از این رو گزارشگران و خبرنگاران باید تلاش کنند بین فضای رویداد، مکان پلاتو و موضوع پلاتو یک ارتباط هماهنگ و منطقی ایجاد کنند که در القای پیام مؤثر باشد.

3- گفتار متن خبر (نریشن)

به گفتار متن خبر نریشن می­گویند و متناسب با ساختار خبر متفاوت خواهد بود که معمولاً به دو شکل نگارش می­شود: نریشن کامل و نریشن جزیی

4- مصاحبه

در خبر تلویزیون برحسب مورد، با یک یا چند منبع خبری از جمله مسئولان، کارشناسان، مردم و شاهدان وقایع گفتگو می­شود. آنچه مسلم است، گزارشگر تلاش می­کند تا از منابعی در خبر استفاده کند که بر موضوع خبر تسلط داشته باشند که این خود می­تواند علاوه بر مستند کردن خبر، تأثیرگذاری آن را بالا ببرد.

5- جلوه­های صوتی

جلوه­های صوتی در گزارش خبری شامل صدای محیط، افکت و به صورت نادر، موزیک و سرود است که از همه آنها بااهمیت­تر، صدای واقعی صحنه رویداد یا صدای محیط است که جریان زنده بودن گزارش را به خوبی نشان می­دهد. اغلب گزارش­های سر صحنه وقتی برای مخاطب جذاب است که سروصدای محیط گزارش نیز ضبط شود که نقش صدابردار در این قسمت بسیار بااهمیت است.

6- جلوه­های تصویری

تنوع تصویر، جذابیت، چگونگی حرکات فیلم و در یک کلام تدوین آن، بسیار بااهمیت است. در کنار اینها مجموعه­ای از کارهای گرافیکی، اسلاید، حرکات رایانه­ای و دوربین و استفاده از تصاویر آرشیوی نیز می­تواند در کار تصویربرداری مهم تلقی شود.

نکته مهم در خبر تلویزیونی این است که تصویر و حرکات آن نیز به تنهایی و بدون کمک گرفتن از عامل صدا و متن، بتواند پیام خبر را در مخاطب القا کند و بیانگر رویداد باشد.

7- انسجام صدا و تصویر

8-پرداخت تکنیکی خبر

9- مدت خبر

ویژگی­های خبرها و گزارش­های چندخبرنگاری

1- بااهمیت هستند.

2- مخاطبان زیاد دارند.

3- معمولاً ملی و فراملی هستند.

4- در سیاست­های کشور تأثیر دارند.

5- از لحاظ تاریخی مهم هستند.

6- در تصمیم­گیری­ها مؤثرند.

7- از لحاظ ارزش برای نظام مهم هستند.

بخش­های پخش خبر

بخش­های پخش خبر به انواع مختلف تقسیم می­شوند:

1- جغرافیایی: اخبار استان، شهرستان، داخلی و خارجی

2- موضوع: سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، هنری و ورزشی

3- زمان پخش: بامدادی، نیمروزی، شامگاهی و نیمه­شب

4- مدت خبر: کوتاه­مدت و بلندمدت

5- مخاطبان خاص: ناشنوایان، کودکان، بانوان

6- تلفیقی از موضوع­های مختلف.

ملاک­های جذاب بودن مجموعه خبری

ملاک­ها و معیارهای متعددی در یک مجموعه خبری رادیویی یا تلویزیونی مؤثرند و هر چقدر توجه به آها بیشتر باشد، بخش خبری مخاطبان بیشتری خواهد داشت از جمله:

- تعداد خبرها

- تنوع خبرها از لحاظ صدا و تصویر

- تنوع موضوعی

- توجه به پهنه جغرافیایی (ملی و فراملی)

- تدوین مناسب

- ترتیب مناسب

- جلوه­های صوتی و تصویری

- اهمیت خبرها

- اجرا و گوینگی مناسب

تعیین مدت یک بخش خبری و تعداد خبرهایی که در یک مجموعه خبری به مخاطبان ارائه می­شود بسیار مهم است؛ از این رو سردبیران باید تلاش کنند در یک بخش خبری تناسب تعداد و مدت خبرها را رعایت کنند.

منابع پخش خبر

اداره پخش خبر برای تغذیه بخش­های خبری از منابع متعددی کسب خبر می­کند.

الف- خبرنگاران داخلی و خارجی

ب- رسانه­های داخلی و خارجی

ج- آرشیو

وظایف سردبیر پخش اخبار

سردبیر پخش وظایف متعددی بر عهده دارد که اهم آنها به شرح زیر است:

1- آشنا بودن با مراحل تولید و پخش خبر

2- تعیین ترکیب و ساختار بخش خبری

3- تعیین وظایف دبیران و کارمندان خبر

4- آگاهی از جریان خبرهای ملی و بین­المللی در هر روز، متناسب با حیطه مسئولیت

5- مطلع شدن از کمّ و کیف شیوه­های بنگاه­های خبری جهان

6- آگاهی از کمّ و کیف خبرهایی که در بخش­های قبلی خبر پخش شده است.

7 – مطلع شدن از جریان اخبار رسانه­ها و مطبوعات

8- آشنایی با سابقه موضوع خبرها

9- آگاهی کامل برای تهیه بگراند خبر

10- تعیین نحوه اجرا و شیوه گویندگی خبر

11- تصمیم­گیری درباره خبرهایی که به هنگام پخش برنامه خبری دریافت می­شوند.

12- نوشتن پلاتو برای گویندگان در موارد حساس برای برجسته کردن یک موضوع.

از جمله مباحث مهمی که در جریان مطالعات بین رشته­ای اهمیت پیدا می­کند، بررسی تعامل بین علوم مهندسی صنایع و علوم خبری است و این بدان معناست که راه­کارهای مهندسی صنایع در تولید خبر به کار گرفته شود. نگارنده حاصل این پیوند را «مهندسی خبر» نامگذاری کرده است و آن را بسیار ممکن می­داند.

خبر یک صنعت پیشرفته است که براساس ارزش­های خبری، از سوی دست­اندرکاران خبر شکل و جهت می­گیرد و در خط تولید این محصول که ماهیت آن اطلاعاتی است می­توان از شیوه­های علوم مهندسی صنایع استفاده کرد و در واقع علوم مهندسی صنایع مراحل تولید و پخش محصول را نظام­مند و دقت در اجرای کار را زیاد می­کند.

تعریف مهندسی خبر

مهندسی خبر با طراحی و بهبود سیستم­های دربرگیرنده انسان، اطلاعات و تجهیزات در ارتباط است و تلاش می­کند با هم آمیختن، علوم و فنون خبری و روش­های علوم مهندسی، نتایج حاصل از این سیستم­ها را هوشمندانه بهینه کند.

صنعت خبر

مجموعه فعالیت­هایی که برای تهیه و تولید خبر انجام می­شود یک سری عملیات پیوسته است که حاصل آن محصول خبر است، از این رو متبلور کردن ارزش­های خبری درون رویداد که آن را خمیرمایه صنعت خبر نامیده­اند به راهبردهای عالمانه نیاز دارد. این مجموعه فعالیت­ها و تصمیم­ها که ارتباط منطقی و تنگاتنگ با یکدیگر دارند، یک «فرآیند» را تشکیل می­دهند که با استفاده از منابع ورودی، محصول یا خدمتی را تولید و عرضه می­کنند. منابع انسانی خبر در شکل دادن و پرداخت آن نقش محوری دارند و این خود صنعت پیشرفته­ای است که به شیوه­های علمی نیاز دارد.

مهندسی خبر به کارگیری فنون ارتباطی و استفاده از اطلاعات، تجهیزات، منابع انسانی و دیگر منابع را با شیوه­های علمی میسر می­کند تا محصول به دست آمده از ارزش قابل قبول و نتیجه مطمئن برخوردار شود.

مهندسی خبر قصد ندارد با طراحی کلیشه­های خشک، خبر را در حصار خود قربانی و بی روح کند، بلکه می­خواهد تولید خبر را نظام­مند، اثربخش و کارا کند و مسیر حرکت ؟؟

اهداف شش­گانه مهندسی خبر به شرح زیر است:

1- جامع­نگری   2- پربارسازی    3- نوآوری       4- کیفیت       5- سرعت       6- بهره­وری

مهندسی خبر طراحی شیوه­ها و راهبردهایی است که بهره­وری منابع انسانی، تجهیزات، دانش و اطلاعات و بهره­وری زمان را افزایش می­دهد و مخاطبان خبر نیز می­توانند در فرصت­های اندک از اخبار و اطلاعات رسانه بهره مناسب ببرند.

الگوی دو گام و هفت مرحله

برای تحقق اهداف شش­گانه خبر، یعنی جامع­نگری، پربارسازی، نوآوری، کیفیت، سرعت و بهره­وری «الگوی دوگام و هفت مرحله» طراحی شده است.

در فرآیند تولید و پخش خبر دو گام اساسی «تولید» و «پخش» است.

گام اول مربوط به تولید و گام دوم مربوط به پخش است که در واقع در دو بخش جداگانه انجام می­شوند و در حالتی که تولید و پخش با مدیریت واحد باشند، هر دو گام در یک بخش انجام می­شود که در سطوح پایین تغییرات جزئی دارد. منابع انسانی که در فرآیند خبر کار می­کنند نیز به دو دسته تقسیم می­شوند:

1- منابع انسانی تولید خبر

2- منابع انسانی پخش خبر

گام «تولید خبر» در چهار مرحله و گام «پخش خبر» در سه مرحله انجام می­شود. و ساخت محصول خبر نیز سه مرحله دارد.

مرحله اول: جمع­آوری اطلاعات

مرحله دوم: محصول حین ساخت

مرحله سوم: محصول نهایی

مراحل اول و دوم مربوط به گام تولید خبر و مرحله سوم مربوط به گام پخش خبر است.

گام اول تولید خبر به چهار مرحله تقسیم میشود: برنامه ریزی تولید خبر، مهندسی اولیه خبر، گروه های کار خبر، مهندسی مجدد خبر.

گام دوم پخش خبر به سه مرحله تقسیم میشود: مهندسی نهایی خبر، تدوین خبر، پخش خبر.

بنگاه های خبری مشهور جهان و ایران

خبرگزاری یونایتدپرس

این خبرگزاری از اتحاد خبرگزاری یونایتدپرس آسوسییشن (Association United press) و خبرگزاری اینترنشنال نیوز سرویس (Service International News) در 1958 به وجود آمد. خبرگزاری یونایتدپرس آسوسییشن در سال 1907 و اینترنشنال نیوز سرویس در سال 1909 تأسیس شد.

خبرگزاری رویترز

رویتر یک نفر یهودی بود که نزد هاوس در پاریس آموزش دید و دتری برای اخبار به سال 1851 در لندن تأسیس کرد.

خبرگزاری فرانس پرس

«آژانس فرانس­پرس از ادغام دو خبرگزاری فرانسوی و توسط کارکنان سابق هاوس بوجود آمد». ]همان­جا، 106[.

خبرگزاری صدا و سیمای ج.ا.ا (واحد مرکزی خبر)

«واحد مرکزی خبر» نام خبرگزاری صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران است. این خبرگزاری کار خبرنگاری و خبررسانی به بخش­های مختلف رادیو و تلویزیون را به عهده دارد. در ابتدا خبر گذاری فارس بود که در سال 1360 با تصویب مجلس شورای اسلامی به خبرگزاری جمهوری اسلامی تغییر نام یافت.